Selasa, 12 November 2024

Nyurat Lontar

TATA NYURAT LONTAR

Ri kala jagi nyurat lontar wénten tata cara sané patut kamargiang. Sané kapertama patut sayagayang lontar sané sampun sayaga kaanggén nyurat utawi lontar matah sané durung maolah. Ukurannyané manut ring kayun soang-soang utawi akéhnyané sasuratan sané pacang kasalin.
      Pangrupak inggih punika lémat sané madué rai kakalih nénten sakadi rain lémat sané ketah kaanggén majajaitan. Pangrupak kawigunannyané pateh sakadi pulpén utawi pénsil. Pénsil miwah
garisan sané kaanggén ngarya garis pinggir ring sisi tengen utawi kiwa tigang bolong sané wénten ring lontar, kirang langkung 0,5 cm. Rikalaning ngarya garis pinggir, sané patut kauratiang inggih punika bolong lontar sané magenah ring kebot (A) nuju bolong tengah (B) tur jarak bolong (B)
ka bolong (C). Jarak bolong A ka B punika bawakan yéning bandingang ring bolong B ka C, nika mawinan nyurat lontar kakawitin saking bolong kiwa (A). Yéning sampun, wawu kalaksanayang
nyurat antuk pamahbah sasuratan sané kakawitin antuk panti <utawi pamada > sané kalanturang nganggé pangastawa inggih punika “Om Awignamastu” salanturnya kapuputang malih nganggé . Ri kalaning nyurat, lontar kagambel antuk tangan sané kiwa. Lontar sané kagambel punika akéhnyané lebih saking asiki, raris lontar punika jepit antuk pelik.
Nyurat lontar nénten pisan dados sakadi nyurat ring buku tulis (neplék ring méja), nanging tangan sané ngambel lontar punika kaaledin antuk lungka-lungka
(kasur alit). Lontar sané puput kasurat sangkaning nyurat neplek ring meja punika kawastanin lontar tulah sané nénten dados kawacén napi malih kaentungang.
Lontar sané sasuratan nyané kakawitin saking bolong C (dawanan) taler kawastanin lontar tulah. Dulang
utawi méja sané kaanggén aled ri kalanyurat. Ri kala nyurat, tata cara sasuratannyané nganggé pasang jajar sambung nénten jajar palas. Jajar sambung inggih punika kruna sané kasurat dados
lengkara kasurat saling kasambungin nénten wénten spasinnyané. Nyurat lontar punika kakawitin saking baris kaping kalih sané kakawitin saking bolong A ngantos bolong C, kénten malih baris kaping 2, 3, miwah 4.
Baris kapertama utawi baris pinih
luur punika kaanggén genah panganggé
suara utawi tengenan. Yéning lembaran
kapertama sampun telas kasurat, lontar kabadingang saking sor kaluur nénten dados saking tengen ka kiwa. Ageng aksarané taler spasinyané mangda pateh. Yéning iwang rikala nyurat, sampunang aksara punika kaurek utawi kacorét. Aksara sané iwang punika kapademang antuk nagingin suku ( ) miwah ulu ( …...). Yéning sampun puput nyurat wawu kaselemang nganggén tingkih, buah nagasari nasak sané matunu. Ri kala nyelemang puniki kawastanin nyipat sastra. Siagayang benang kemong kirang langkung 40-50 cm sané kaanggén ngiket lontar sané sampun puput kasurat taler takepan lontar sané kaanggén ngapit lontaré mangda nénten malepit. Ring muncuk benang kadagingin jinah bolong pada asiki anggén ngancing takepan lontaré wus punika simpen ring keropak lontar mangda awét. Patut taler kaélingang inggih punika indik cacirén sakadi lalintihan lontar sané kasalin, duk napi puput kasurat miwah indikpangawinnyané.


Soroh Tatebek Nyurat Lontar
Ri kala nyurat lontar, sasuratan aksara sané katuekang mangda pada miwah pateh utawi rata, inggih punika ukiran saking soang-soang aksara madrué jarak sané rata, sané kawastanin natar. Yéning sampun sida ngwangun aksara antuk: tetuek, ukiran, miwah natar, sané pinih utama ngwangun aksara wantah ukiran aksara. Indik rupan ukiran aksara punika, kaepah dados kalih
soroh tatuekan, inggih punika :
a. Tebek Wayah
b. Tebek Nguda
Ukiran aksara sané kasorohang tebek wayah, pacang ngamedalang wangun ukiran aksara sané becik tur ngulangunin, sané madrué cihna sakadi :
• Tetuekan aksara sané becik, tur ngulangunin inggih punika kawastanin makarat.
• Wangun aksarannyané galih, tur karupayang antuk wangun aksara sané pinih alit tur bunder-bunder inggih punika kawastanin ngatumbah.
• Wangun, tetuek miwah ukiran aksarannyané rata tur élah kauningin inggih punika kawastanin galih.
• Wangun aksarannya ninutin rupan jit tuma, nganuwuan aksarannyané nyimbarang, ngamenékan nyupekang inggih punika kawastanin majit tuma.
• Kapangawit wangun aksarannyané tipis lan éndép, nglantur nyimbarang inggih punika
kawastanin macai.

Senin, 04 November 2024

PRANAYAMA

PRANAYAMA/𝐒𝐀𝐃𝐀𝐑 𝐍𝐀𝐏𝐀𝐒

Menyadari napas - SADAR NAPAS - sungguh ajaib dampaknya bagi kesehatan fisik, mental dan spiritual. 

Karena napas yang disadari dapat mengaktifkan 𝘴𝘮𝘢𝘳𝘵 𝘦𝘯𝘦𝘳𝘨𝘺 atau energi cerdas yang telah disematkan TUHAN pada tubuh manusia. 

𝗕𝗮𝗴𝗮𝗶𝗺𝗮𝗻𝗮 𝗰𝗮𝗿𝗮 𝗺𝗲𝗻𝗱𝗮𝘆𝗮𝗴𝘂𝗻𝗮𝗸𝗮𝗻 𝙨𝙢𝙖𝙧𝙩 𝙚𝙣𝙚𝙧𝙜𝙮 𝘂𝗻𝘁𝘂𝗸 𝗵𝗶𝗱𝘂𝗽 𝘀𝗲𝗵𝗮𝘁, 𝗯𝗮𝗵𝗮𝗴𝗶𝗮 𝗱𝗮𝗻 𝗯𝗲𝗿𝗸𝗲𝗹𝗶𝗺𝗽𝗮𝗵𝗮𝗻?

Melalui teknik ini, Anda dapat membenahi tubuh spiritual untuk menarik keberlimpahan, yaitu sehat mental spiritual, sehat raga, sehat rezeki, bahkan bisa digunakan untuk penyembuhan diri dan orang lain.

Sabtu, 02 November 2024

Metatah Masal

SUATU WUJUD DHARMA BHAKTI KEPADA UMAT KAMI YAYASAN WIDYA DAKSHA DHARMA, PASRAMAN RANGDILANGIT, GRIYA AGUNG BANGKASA akan melaksanakan upacara:

MAPETIK , MENEK KELIH dan Upacara MATATAH 
MASAL RING GRIYA AGUNG BANGKASA 

Om Swastiastu
Atur piuning titiang majeng semeton umat sedharma, sane arsa ngemiletin upacara 
MAPETIK, MENEK KELIH dan Upacara MATATAH MASAL RING GRIYA AGUNG BANGKASA 

Nanti pada Hari JUMAT, Tanggal 20 Desember 2024 (rahina Sukra Umanis Wuku Menail) 

Ayuning Dewasa:
Catur Laba, Dauh Ayu, Satria Wirang, Ek: Sida Kasobagian, Per: Upadana.

Jam 09.00 witta

KETENTUAN:
#Punia METATAH saha sidan (semampunya), makta pejati jangkep, peras pengenjekan, tirtha Ida Bhatara Siwa Guru, bungkak nyuh gading, kuwangen, lan sarana pamuspanpamuspan miwah belayag

#Punia Menek Kelih saha sidan (semampunya), makta pejati jangkep segehan miwah tirtha Ida Bhatara Siwa Gurukuwangen, lan sarana pamuspan

#Punia Mepetik saha sidan (semampunya), makta pejati jangkep segehan miwah tirtha Ida Bhatara Guru kuwangen, lan sarana pamuspan miwah belayag. 

Duaning asapunika ledang mendaftar 
Om Shanti, Shanti, Shanti Om

Pendaftaran hubungi C.P:
Hp. 0812-3831-2943 a.n Jmk Istri Ni Ketut Suariani
Hp. 0851-0286-6744 a.n Ibu Aan
Hp. 081936287278 a.n Dane Pinandita Wiwa Tubaba.
#tubaba@griyangbang//ywdd//prd#

Memuja Archa/Patung

Memuja Arca/Patung

Jika ada yang bertanya apakah agama Hindu memuja arca atau patung? Katakan TIDAK ! Agama Hindu Memuja Tuhan Melalui Arca (Archanam Sarva Pujanam). 

Orang-orang yang kurang cerdas, sering menertawakan dan mencela umat Hindu yang memuja Tuhan melalui Arca dan menganggapnya sebagai tahayul bahkan tak jarang diberi label musryik dan menyembah berhala. Padahal kita juga sama-sama tahu bahwa tidak ada satu agama atau keyakinan apapun yang ada didunia ini yang tidak memuja Tuhan melalui simbol; seperti menggunakan arah/kiblat, suara, cahaya, arca, bangunan, gambar, bendera/panji-panji.

Umat Hindu yang melakukan pemujaan melalui berbagai simbol atau niyasa/pratika termasuk melalui Arca-memiliki keyakinan bahwa Tuhan Yang Maha Ada juga bersemayam dalam simbol dihadapannya. Bagi umat Hindu arca bukanlah sekedar objek/sarana tambahan, tetapi merupakan bagian dari mekanisme batin dalam bhakti dan keyakinan.

Tentu saja semua puja yang dilakukan dengan gagasan bahwa arca tersebut hanyalah kayu/logam yang tidak bernyawa; benar-benar konyol dan amat membuang waktu. Tetapi bila hal ini dilakukan dengan penuh keyakinan bahwa arca itu hidup penuh kesadaran dan kekuatan, bahwa Tuhan Yang Maha Segalanya, berada dimana-mana (vyapi vyapaka), meresapi segala yang ada (isvara sarva bhutanam) dan mengejawantah dalam tiap keberadaan baik yang bergerak maupun yang tidak bergerak (visva virat svarupa), dan dengan keyakinan bahwa Tuhan merupakan kenyataan batin bagi semuanya berada didalamnya, maka pemujaan arca benar-benar bermanfaat dan membangunkan kesadaran Tuhan.

Seorang “Wamana” selama bertahun-tahun tidak pergi ke tempat ibadat manapun dan ia menertawakan orang-orang yang menganggap arca sebagai simbol Ketuhanan. Ketika putrinya meninggal, pada suatu hari ia memegang fotonya sambil menangisi kehilangan tersebut. Tiba-tiba saja ia tersadarkan bahwa bila foto itu dapat menyebabkan kesedihan padanya dan membawa air mata kerinduan-maka arca itu juga dapat menimbulkan kegembiraan dan membawa air mata bhakti pada mereka yang mengerti keindahan dan kemuliaan Tuhan. Simbol-simbol itu adalah alat untuk mengingatkan bahwa Tuhan hadir dimana-mana dan dalam segala sesuatu.

Hindu yang Ajarannya sangat logis dan paling masuk akal, tentu memiliki banyak pijakan atau dasar Sastra, mengapa pemujaan Arca tersebut menjadi sahih. Penjelasan tentang archanam atau tatacara pemujaan arca sangat jelas disebutkan dalam Srimad Bhagavatam seperti yang dinyatakan Uddhava kepada Shri Krshna;

“etad vadanti munayo
muhur niḥśreyasaḿ nṛṇām
nārado bhagavān vyāsa
ācāryo ‘ńgirasaḥ sutaḥ.” 
| Śrīmad Bhāgavatam 11.27.2:

 Artinya: 
Semua orang bijak/Rsi-Rsi mulia berulang kali menyatakan bahwa penyembahan semacam itu (archanam) membawa manfaat terbesar yang mungkin ada dalam kehidupan manusia. Inilah pendapat Nārada Muni, Vyāsadeva yang agung dan guru spiritual saya, Brhaspati (angirasah sutah).

“niḥsṛtaḿ te mukhāmbhojād
yad āha bhagavān ajaḥ
putrebhyo bhṛgu -mukhyebhyo
devyai bhagavān bhavaḥ
etad vai sarva – varṇānām
āśramāṇāḿ ca sammatam
śreyasām uttamaḿ manye
strī – śūdrāṇāḿ ca māna – da.” 
|Śrīmad Bhāgavatam 11.27.3-4:

Artinya: 
Wahai Tuhan yang paling murah hati, pernyataan tentang proses penyembahan dalam bentuk arca ini dipancarkan dari bibir teratai Anda. Kemudian disampaikan oleh Brahmā yang hebat kepada putra-putranya yang dipimpin oleh Bhṛgu , Śiva menyampaikannya kepada saktinya, Pārvatī . Tatacara pemujaan seperti ini (archanam) diterima oleh semua lapisan masyarakat/warna dan semua tingkat kehidupan/asrama (sarwa-varnam asramanam). Oleh karena itu, saya menganggap penyembahan kepada Anda dalam bentuk arca menjadi yang paling bermanfaat dari semua praktik spiritual, bahkan untuk wanita dan pelayan.

Kemudian dipertegas lagi oleh pernyataan Krishna dalam sloka berikutnya:

“arcāyāḿ sthaṇḍile ‘gnau vā
sūrye vāpsu hṛdi dvijaḥ
dravyeṇa bhakti -yukto ‘rcet
sva – guruḿ mām amāyayā.” 
| Śrīmad Bhāgavatam 11.27.9

Artinya: 
Seseorang yang telah didwijati harus menyembah-Ku dengan sepenuh hati, mempersembahkan berbagai perlengkapan persembahan yang sesuai dalam pengabdian penuh kasih kepada bentuk KeilahianKu sebagai arca atau bentuk DiriKu yang muncul di atas tanah, di api, di bawah sinar matahari, di air atau di dalam hati pemuja itu sendiri.

Jadi dengan Simbol atau Pengarcaan umat Hindu bisa menjumpai Tuhan Yang Maha Esa.

Semoga bermanfaat bagi Keluasan pemahaman kita. Dan menguatkan Sraddha-Bhakti kita dijalan Dharma. Manggalamastu.


Patung Menghormati Leluhur

Dalam upaya melestarikan tradisi dan menghormati leluhur (Ida Bhatara Hyang Sinuhun Siwa Putra Pramadaksa Manuaba) sebagai pelopor Pura Panataran Agung Catur Parhyangan Linggih Ida Bhatara Mpu Gana di Pundukdawa, oka dharma kapurusan Griya Agung Bangkasa menggelar upacara pembuatan patung/archa untuk  beliau yang sudah meninggal. Upacara ini dilaksanakan dengan penuh khidmat, menggabungkan berbagai elemen budaya dan kepercayaan lokal.

Pembuatan patung/archa yang akan menjadi simbol penghormatan dan kenangan bagi orang tua yang telah meninggal. Patung ini biasanya dibuat dari kayu pilihan dan diukir oleh para pengrajin lokal yang berpengalaman.

Ini adalah tradisi yang sudah dilakukan sejak lama oleh nenek moyang kami. Patung ini bukan hanya simbol, tetapi juga sebagai pengingat akan nilai-nilai dan ajaran yang telah diwariskan oleh orang tua kami.

Prosesi dimulai dengan ritual pembersihan dan pemurnian area pembuatan patung. Selanjutnya, dilakukan doa dan persembahan kepada roh leluhur, memohon berkah dan restu agar proses pembuatan patung berjalan lancar. Patung yang dihasilkan akan ditempatkan di rumah keluarga sebagai bentuk penghormatan dan tempat berdoa bagi anggota keluarga yang ditinggalkan.

Patung ini akan kami rawat dan tempatkan di tempat yang terhormat di rumah kami. Ini adalah bentuk penghargaan kami kepada orang tua yang telah berjasa besar dalam kehidupan kami.

Pembuatan patung ini juga melibatkan berbagai pihak, mulai dari para pengrajin, tetua adat, hingga masyarakat setempat yang bergotong-royong dalam persiapan upacara. Hal ini menunjukkan kuatnya ikatan sosial dan rasa kebersamaan dalam masyarakat.

Dengan terus menjalankan tradisi ini, masyarakat berharap agar nilai-nilai luhur dan kebudayaan mereka tetap lestari, serta dapat diwariskan kepada generasi berikutnya. Tradisi pembuatan patung ini bukan hanya sekedar ritual, tetapi juga sebagai pengingat akan pentingnya menghormati dan menghargai leluhur serta warisan budaya yang ada.

Jumat, 01 November 2024

Wacakan Rangda

"SISYA NYI CALONARANG NGEREH"

 

Di kisahkan Nyi Calonarang memiliki banyak Sisya (Murid) yang semuanya adalah perempuan, 

Dari semua Sisya Nyi Calonarang, tujuh diantaranya sudah dinyatakan senior mereka adalah :

 1. NYI LENDA

Sisya Nyi Calonarang yang paling cerdas, Nyi Lenda banyak menulis Lontar, salah satunya adalah Lontar Cambra Berag. Nyi Lenda memiliki kemampuan berubah menjadi leak berwujud anjing besar kurus atau Rangda Ma Ulu Asu

 
2. NYI LENDI

Sisya Nyi Calonarang yang paling ganas, ia adalah saudara kandung Nyi Lenda, air liurnya bisa berubah menjadi api. Nyi Lendi mampu berubah wujud mejadi sesosok leak setengah harimau loreng atau Rangda ma Ulu macan poleng

 
3. NYI GANDI

Sisya Nyi Calonarang yang memiliki kemampuan membuat penyakit hanya dengan menuding korbannya. nyi Gandi mampu berubah wujud menjadi leak kambing bertelinga sangat panjang yang bisa menebar penyakit atau Rangda Ma Ulu Kambing.

 
4. NYI GUYANG

Sisya Nyi Calonarang yang ahli di bidang guna-guna.

Nyi Guyang banyak menciptakan berbagai macam ilmu pelet, ia mampu berubah menjadi leak berwujud seekor kuda kuning keemasan atau sesosok Rangda Ma Ulu Jaran yang kerap dijuluki Ki Jaran Guyang.

 
5. NYI WAKSIRSA

Sisya Nyi Calonarang yang memiliki kemampuan berubah menjadi leak berwujud seekor babi hutan raksasa, bertaring panjang, berbulu tajam yang bisa menyebarkan penyakit upas yang mematikan, Nyi Waksirsa juga berubah wujud menjadi Rangda Ma Ulu Bawi.

 
6. NYI MANESA WEDANA

Sisya Nyi Calonarang yang mampu berubah menjadi leak berwujud kerbau raksasa yang tubuhnya sangat tinggi atau Rangda Ma Ulu Sampi dengan tanduk tajam.

 

7. NYI RARUNG

Sisya Nyi Calonarang yang paling sakti dari semuanya karena mendapat kesaktian langsung dari Dewi Durga, ia mampu membunuh musuhnya hanya dengan menatap saja, ia mampu berubah wujud menjadi Rangda dengan kulit merah menyala atau Durga Bang.

 

PEPALIHAN KANDA MANUSA

ITI NGARAN BACAKAN RAGA SARIRA
(Ratuning Kawisesan) 

Pepalihan Raga'nta/pepalihan manusa:
1. Sirah
2. Pengawak/raga
3. Suku-suku

1). Sane melinggih ring sirah:
A. Ring Siwadwara/pabahan melinggih Ida Sang Hyang Parama Atma, Ida Sanghyang Widhi Wasa. 
B. Ring telenging Lelata/selagin alis melinggih Ida Ongkara Ngadeg. 
C. Ring muncuk Cunguh pinaka panunggalaning bayu, sabda kalawan idep. 
D. Ring Song Cunguh pinaka panunggalaning bayu'nta. 
E. Ring Langit-langit Cangkem pinaka linggih Ida Bhatara Bapa Akasa. 
F. Ring Lidah pinaka linggih Ida Hyang Bhatari Pertiwi. 
G. Ring Tungtungin/Muncuk Layah ngaran linggih Bhatari Durga. 
H. Ring Caling malinggih Ida Bhatari Berawi. 
I. Ring Celatik Ke kolongan linggih Sanghyang Pangempet Bayu, Sabda kalawan Idep, ika ngaran tongos pangliakane (linggih inggih aksara ngaran). 

2). Sane malinggih ring Pengawak (Raga'nta):
A. Ida Bhatara Iswara malinggih ring Jantung Papusuh.
B. Ida Bhatara Mahesora malinggih ring Peparu. 
C. Ida Bhatara Brahma malinggih ring Sajeroning Hati. 
D. Ida Bhatara Ludra malinggih ring Usus. 
E. Ida Bhatara Mahadewa melinggih ring Sajeroning Ungsilan. 
F. Ida Bhatara Sangkara melinggih ring Sajeroning Limpa. 
G. Ida Bhatara Wisnu melinggih ring Sajeroning Nyali. 
H. Ida Bhatara Sambhu melinggih ring Kekolongan. 
I. Ida Bhatara Siwa malinggih ring Untenging Hati. 

3). Sane malinggih ring Lima kalawan Batis:
Ida Sanghyang Panca Gni, Panca Tirtha pinaka genah mutering kalawan nyungsanging Ongkara Sungsang miwah ngadeging Ongkara Ngadeg.